ကြၽန္ေတာ္တို႕ ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြဟာ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ ကူညီေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ ေဆြမ်ဳိးဥာတိေတြ အေပၚမွာ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈ၊ မိဘက သားသမီးေတြအေပၚ ျမတ္ႏုိးယုယမႈေတြဟာ ဘယ္လူမ်ဳိးနဲ႕မွ မတူေအာင္ ထူးျခားပါတယ္။ အစဥ္အလာ ေထြးေထြးေႏြးေႏြးရွိခဲ့ၾကတဲ့ ေႏြးေထြးမႈေတြပါ။ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနၾကတဲ့ ျမန္မာေတြဟာ ဒီေႏြးေထြးမႈကို အၿမဲ အမွတ္တရ၊ ေအာက္ေမ့ေတာင့္တ ေနတတ္ၾကတယ္။ ဝင္ေငြေတြ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းေကာင္း ဒီေႏြးေထြးမႈေတြနဲ႕ ကင္းေဝးေနရတာ ေၾကာင့္ မေပ်ာ္ပိုက္ၾကဘူး။ အမ်ားစု ျဖစ္ႏိုင္ရင္ကိုယ့္ႏိုင္ငံကိုပဲ ျပန္လာ ခ်င္ေနၾကတယ္။
          တစ္ေန႕ကပဲ စင္ကာပူမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ တူမရဲ႕ခင္ပြန္းကို ေမးၾကည့္မိတယ္။ ''မင္းတို႕တစ္ေတြ စင္ကာပူမွာ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းနဲ႕ လစာေကာင္းေကာင္း ရေနၾကေတာ့ ေပ်ာ္မွာေပါ့။ ျမန္မာႏိုင္ငံကိုေရာ ျပန္လာခ်င္စိတ္ ရွိေသးရဲ႕လား'' လို႕ ေမးၾကည့္တယ္။ သူ႕မ်က္ႏွာအို သြားၿပီး ''ဦးေလးရယ္၊ မရပ္မနား အလုပ္လုပ္ေနၾကရတာ၊ ၾကာေတာ့ စက္႐ုပ္လိုျဖစ္လာတယ္။ အလုပ္က ျပန္လာေတာ့ တိုက္ခန္းက်ဥ္းက်ဥ္းေလးမွာေန၊ တိုက္ခန္းက်ဥ္းေလးထဲက ထြက္ေတာ့ အလုပ္၊ အလုပ္ကလဲ မရပ္မနား လုပ္ေနၾကရတာ။ ရပ္လို႕ကိုမရဘူး။ ရပ္လိုက္ရင္ ေန႕စဥ္ ကုန္က်စရိတ္ေတြ၊ အရစ္က်ယူထားတဲ့ ပစၥည္းေတြအတြက္ ေပးဆပ္ေန ရတဲ့ ေငြေတြ၊ ဒါေတြအတြက္ လံုးဝ မကာမိေတာ့ဘူး။ ဒီေတာ့ရက္ပိုင္းပင္ ျဖစ္ေစ ရပ္နားလို႕မရဘူး။ အမွန္ အတိုင္း ဝန္ခံရရင္ ကိုယ့္ျပည္ကိုယ္ ရြာပဲ ျပန္ေနခ်င္တယ္။ လူမႈဆက္ဆံ ေရးမွာ ကိုယ့္ႏိုင္ငံ၊ ကိုယ့္ျပည္သူေတြ နဲ႕ ဆက္ဆံရသလို ေႏြးေထြးမႈလံုးဝ မရွိဘူး''လို႕ေျပာပါတယ္။
          ဒီလိုမ်ဳိး ျမန္မာ့လူမႈဆက္ဆံေရးရဲ႕ ေႏြးေထြးမႈကုိ တန္ဖိုးထားမွန္း သိရေတာ့ စိတ္ထဲမွာၾကည္ႏူးမိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေႏြးေထြးမႈအေပၚ အခြင့္အေရးယူကာ အလြဲသံုးစား လုပ္ေနၾကတဲ့ လူေတြကို ေတြ႕ရျပန္ေတာ့ စိတ္ပ်က္မိပါတယ္။
          တစ္ေန႕မွာ မိတ္ေဆြတစ္ ေယာက္ကဖုန္းဆက္တယ္။ ပင္စင္စား မိတ္ေဆြတစ္ဦး ဒုကၡေရာက္ေနေၾကာင္း၊ နာဂစ္မုန္တိုင္းေၾကာင့္ အိမ္အမိုး လန္သြားေၾကာင္း ဝိုင္းဝန္းကူညီဖို႕လိုေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ဒီေတာ့ မိတ္ေဆြ အေပါင္းအသင္းအေပၚ ခင္မင္တတ္တဲ့ ျမန္မာပီပီ ေငြထည့္ဝင္ၿပီး အေပါင္းအသင္းေတြဆီကိုလဲ ေငြလိုက္ေကာက္ကာ ေပးလုိက္တယ္။ သို႕ေသာ္ ေျခာက္လေလာက္ရွိေတာ့ အိမ္အမိုးလန္သြားတယ္ဆုိတဲ့ မိတ္ေဆြအိမ္ကို ေရာက္လာပါတယ္။ ဝိုင္းဝန္းမစလိုက္တဲ့ ေငြဟာ ယာယီအမိုးေလာက္ပဲ ရတယ္။ အခု တစ္လႏွစ္လအတြင္း မိုးက်ေတာ့မွာမို႕ ပတ္ကား မိုးဖုိ႕လိုတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေငြသံုးေလးသိန္းေလာက္ လိုေနတယ္လို႕ ေျပာပါ တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္မွာေတာ့ အဲသေလာက္ ေငြေပးစရာ မရွိေၾကာင္း ကြၽန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ ပင္စင္စားမို႕ သမီးေတြ ေကြၽးတာစားေနရပါေၾကာင္း ေျပာျပလိုက္တယ္။ ဒီေတာ့ တစ္ေယာက္ေယာက္ဆီက ေခ်းေပးပါတဲ့။ ကြၽန္ေတာ္ အေတာ္စိတ္ပိန္သြားတယ္။ အေခ်းအငွား ဝါသနာမပါလို႕ ဝမ္းနည္းပါေၾကာင္း ေျပာျပလိုက္တယ္။ ဒါျဖင့္ ဘယ္လိုလုပ္ရမတုံး။ အႀကံေပးပါလို႕ ေတာင္းျပန္တယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာတတ္တဲ့ ဝါသနာေၾကာင့္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းပဲ ေျပာလိုက္တယ္။ ''ခင္ဗ်ား ဘာျဖစ္လို႕ ဒီတိုက္ခန္းမွာ ဆက္ေနလဲ၊ အလုပ္လဲမရွိ ဝင္ေငြလဲမရွိ၊ အိမ္မိုးဖို႕လဲ မရွိဆိုေတာ့ ဒီတိုက္ခန္းကိုေရာင္းၿပီး ရေငြတစ္ဝက္ကို ဘဏ္မွာအပ္၊ က်န္တစ္ဝက္ကုိ ေနစရာနဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းငယ္ တစ္ခုလုပ္ပါလား''လို႕ ေျပာလိုက္ေတာ့ ဘာမွမေျပာဘဲ ျပန္သြားတယ္။ အေပါင္းအသင္းအခ်ဳိ႕က အေရးေပၚ လိုအပ္ခ်က္ကို မကူညီလိုက္ဘဲ အခုလို ေျပာလိုက္ရပါ့မလားလို႕ မေက်နပ္ေၾကာင္း ၾကားရတယ္။ အေပါင္းအသင္းရဲ႕ အခက္အခဲကုိ လတ္တေလာ မျဖစ္မေန ကူညီရမယ္ဆိုတာ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါေတာ့ ဟုတ္ေကာင္း ဟုတ္မယ္။ အႀကိမ္ႀကိမ္ကူညီဖို႕ ဆိုတာေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလား၊ ျဖစ္သင့္ရဲ႕လား။
           တစ္ခါ နယ္မွာေနတဲ့ အစ္ကုိတစ္ေယာက္က ေနမေကာင္းဘူး။ ေဆးကုခ်င္တယ္ဆုိလို႕ ေငြပို႕ေပးလိုက္တယ္။ သံုးလေလာက္ရွိေတာ့ ေဆး႐ံု တက္ခ်င္တယ္ဆိုလို႕ ေငြေသာင္းဂဏန္း ပို႕လိုက္ရျပန္တယ္။ ေဆးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ေရာဂါ ႀကီးႀကီးမားမား မရွိဘဲ ေနေကာင္းေၾကာင္း သိရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျခာက္လေလာက္ရွိေတာ့ တိုင္းေဆး႐ံု သြားခ်င္တယ္။ သမားေတာ္ႀကီးေတြနဲ႕ စမ္းသပ္ခ်င္တယ္၊ ေငြသံုးသိန္းေလာက္ ပို႕ေပးပါလို႕ ဆိုျပန္တယ္။ ကိုယ္ကလဲ ပင္စင္စား ခ်မ္းသာေနတာ မဟုတ္၊ အခုလို ေဆြမ်ဳိးဆိုတဲ့လိုင္စင္နဲ႕ ခဏခဏ ေပးဦးကမ္းဦးဆိုတာ အခြင့္အေရး ယူလြန္းရာ မေရာက္ဘူးလား၊ ျဖစ္သင့္ရဲ႕လား။
          တစ္ခါ ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြမွာ မိဘက သားသမီးကို ခ်စ္ရာမွာ သူမတူေအာင္ ခ်စ္ၾကတယ္။ ကေလးဘဝ သားသမီး အသက္ရွင္သန္ေရးကအစ လူတစ္လုံး သူတစ္လံုးျဖစ္ေအာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိး စြမ္းေဆာင္ၾကတယ္။ သူတုိ႕ မစားရက္ဘဲ ေကြၽးတယ္။ သူတုိ႕ မဝတ္ရက္ဘဲ ဆင္တယ္၊ သူတို႕ မသံုးရက္ဘဲ သားသမီးကုိ သံုးဖို႕ ေပးတယ္။ ပညာတတ္ေအာင္ ေက်ာင္းထားေပးတယ္။ လူလိမၼာျဖစ္ေအာင္ သြန္သင္ဆံုးမတယ္။ သားသမီး အဆင္မေျပမွာကို အလြန္စိုးရိမ္တယ္။ သားသမီး စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ အလိုလိုက္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ဳိ႕ သားသမီးေတြၾကေတာ့ ဒီေႏြေထြးမႈအေပၚ အခြင့္အေရး ယူလြန္းတယ္။ အလြဲသံုးစားလုပ္ၾကတယ္။ ေက်ာင္းမွန္မွန္ မတက္ဘူး။ စာမႀကိဳးစားဘူး။ အေပါင္းအသင္းေတြနဲ႕ ဟိုဒီေလွ်ာက္ သြားလိုက္၊ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ ထိုင္လိုက္နဲ႕ ေပ်ာ္ပါးေနတယ္။ အရြယ္က ႀကီးလာၿပီး လိင္ပိုးထလာၾကျပန္ေတာ့ ခပ္ေပါ့ေပါ့ ေယာက်္ား၊ မိန္းမတို႕ကို ခပ္လြယ္လြယ္ ယူလိုက္ၾကျပန္တယ္။ အလုပ္မရွိ၊ ေနစရာမရွိ၊ စားစရာမရွိေတာ့ အေမ၊ အေဖအိမ္ကုိ ကပ္ေနလိုက္ၾကတယ္။ မိဘကေတာ့ ေတာင္းဆိုး ပလံုးဆုိးသာ စြန္႕ပစ္႐ိုး ထံုးစံရွိတယ္ ဆိုၿပီး မရွိရွိရာ ရွာေကြၽးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၿငိမ္ၿငိမ္ေန သလားဆိုေတာ့ မေနျပန္ဘူး။ သူမ်ားေတြ ႏိုင္ငံျခားသြားၿပီး အလုပ္လုပ္တာကို အားက်လာျပန္တယ္။ လစာ ေကာင္းေကာင္းရေအာင္ ႏိုင္ငံျခား သြားၿပီး အလုပ္လုပ္မယ္လို႕ နားပူလာၾကတယ္။ နိုင္ငံျခားသြားေရာက္ အလုပ္လုပ္ဖုိ႕အတြက္ ေငြသိန္းဆယ္ ဂဏန္းအထက္ ရွာေပးပါလို႕ မိဘကို ႏွိပ္စက္ၾကျပန္ေရာ။ ဒါေတြဟာ ျမန္မာမႈ နယ္ပယ္မွာရွိတဲ့ ေႏြးေထြးမႈကို အခြင့္အေရး ယူလြန္းေနၾကတာ မဟုတ္ဘူးလား။ ဒါေတြဟာ ျဖစ္သင့္ရဲ႕လား၊ အစဥ္အလာ ေႏြးေထြးမႈေလးဟာ ေပ်ာက္ကြယ္မသြားႏိုင္ေပဘူးလား။