23-11-2017
HOME
ABOUT US
CONTACT US
  Untitled Document
Categories
Untitled Document
Untitled Document
ေဒသတြင္း သတင္းစံု
ျမန္မာ-အိႏိၵယခ်စ္ၾကည္ေရး လမ္းမႀကီးျဖစ္သည္႕ ကေလးဝ-တမူးလမ္းပုိင္းရွိ တံတား ၆၉ စင္းကုိ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၆ဝ အကုန္အက်ခံတည္ေဆာက္ေပးမည္
This Week’s COVER
ဂ်ာနယ္ အမွတ္စဥ္ .... 1038
အိမ္ျခံေျမ ေၾကာ္ျငာမ်ား
Market Data
အာရွေငြေၾကး အေျခအေန
 USD   EUR 
USD 1 1.209
EUR 0.826

1 

JPY 105.93  128.091
SGD 1.691 2.044
THB 39.56 47.836
Advertising
 
Special Report
Facebook သို႔မဟုတ္ အႏၱရာယ္ေတာအုပ္ လူမႈမီဒီယာ

လြတ္လပ္ျခင္းကုိ လူသားတုိင္း ႏွစ္သက္ၾကသည္။ လြတ္လပ္စြာ ေရးသား ေျပာဆုိခြင့္ကုိ ပုိ၍ပင္ ႏွစ္သက္ၾက၏။ ထုိထက္ပုိ၍ မိမိအိပ္ခန္းထဲတြင္ သက္သက္သာသာ လဲေလ်ာင္းကာ ႏုိင္ငံေက်ာ္ ကမၻာသိျဖစ္ေလာက္သည္အ ထိ မိမိ၏ အယူအဆ၊ ဆႏၵ၊ အျမင္မ်ားကုိ ဖြင့္ထုတ္ခြင့္ရျခင္းကုိ ပုိ၍ ပုိ၍ပင္ ႏွစ္သက္ၾကမည္ထင္၏။

မ်က္ေမွာက္ေခတ္ လူသားတုိ႕၏ထုိအာသာဆႏၵကုိ ျဖည့္ဆည္းေပးေနေသာ အရာမ်ားကုိၾကည့္လွ်င္ လူမႈကြန္ရက္လူမႈမီဒီယာသည္ ေရွ႕ဆံုးကရွိေနမည္မွာ အေသအခ်ာျဖစ္ သည္။

Facebook, Twitter, Youtube စေသာ လူမႈမီဒီယာမ်ားသည္ သံုးစြဲသူ မ်ားကုိယ္တုိင္ မိမိအာေဘာ္ကုိ အလြယ္တကူ ထုတ္လုပ္ကာ အြန္လိုင္းတင္ခြင့္ ရျခင္းသည္ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေျပာဆုိခြင့္ကုိ ေဆာင္က်ဥ္းေပးသလုိ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီ။ လူမႈမီဒီယာဟုဆုိသည့္အတုိင္း ကမၻာတစ္ဖက္စီ၌ ေနထိုင္သူအခ်င္းခ်င္းပင္လွ်င္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးႏွစ္ကိုယ္ၾကား ေျပာဆုိရင္ဖြင့္ခြင့္ရေသာ နည္းပညာသည္ အစေကာင္းခဲ့ေသာ္လည္း အေႏွာင္း မေသခ်ာေတာ့ေပ။

   ႏ်ဴနည္းပညာသည္ အစပုိင္းတြင္ လူသားတုိ႕အတြက္ အားအထားရဆံုး စြမ္းအင္အျဖစ္ ကန္႔လန္႔ကာ ဖြင့္ခဲ့ေသာ္လည္း လူတုိ႔၏အသံုးတြင္ အႏၲရာယ္အႀကီးမားဆံုးဗံုးအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့သည္။ အလားတူပင္ လူအခ်င္းခ်င္း စာသား၊ ဓာတ္ပံုမ်ားကုိ အခ်ိန္ႏွင့္တစ္ေျပးညီ ေဝငွႏုိင္၊ ဆက္သြယ္ႏုိင္ကာ စ႐ုိက္တူ၊ ဝါသနာတူသူစိမ္းမ်ားႏွင့္ အလြယ္မိတ္ဖြဲ႕ႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ေသာ Facebook သည္လည္း ေဘးထြက္အာနိသင္ဆုိးမ်ားျဖင့္ ညစ္ႏြမ္းလာခဲ့ေလ ၿပီ။

လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္အတူ လူတုိင္း ေစာင့္ထိန္းရမည့္ က်င့္ဝတ္မ်ား က်ဳိး ေပါက္သြားသည့္အခါ လူမႈမီဒီယာ သည္ ေပါင္းတတ္လွ်င္မိတ္ေဆြ၊ မေပါင္းတတ္လွ်င္ ရန္သူသဖြယ္ျဖစ္ကာ အသက္ဆံုး႐ံႈးသည္အထိ အႏၲရာယ္မ်ားေသာ အြန္လုိင္းေလာက သဖြယ္ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ဇြန္လ ၁ဝ ရက္က ပါကစၥတန္ႏုိင္ငံသား တုိင္မူရ္ရာဇာသည္ Facebook တြင္ ဘုရားသခင္ကုိ ရည္ၫႊန္း ေစာ္ကားသည့္ မွတ္ခ်က္စာသားမ်ား ေရးသားမႈျဖင့္ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္း ခံလိုက္ရသည္။ ပါကစၥတန္အေနျဖင့္ လူမႈကြန္ရက္သံုးစြဲမႈအေပၚတြင္ အလြန္အမင္း ထိန္းခ်ဳပ္ႏွိပ္ကြပ္သည့္ သေဘာကုိ အထင္အရွား ျပသလုိက္ျခင္းျဖစ္၏။

Facebook ေပၚတြင္ အဓမၼျပဳက်င့္မႈမ်ားကုိ Live လႊင့္ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကုိ တုိက္႐ုိက္ျပသျခင္းႏွင့္ယွဥ္လိုက္လွ်င္ ရာဇာ၏လုပ္ရပ္မွာ မေျပာပေလာက္ေပ။ သုိ႔ေသာ္ ေသ ဒဏ္ခ်ေလာက္ေသာ ျပစ္မႈအျဖစ္ဆံုးျဖတ္လိုက္သည့္အခါ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားေဖာ္ထုတ္ ခြင့္မွသည္ လူ႕အသက္ကုိ ဆံုး႐ံႈးေစတတ္ေသာ လူမႈမီဒီယာ ပေယာဂနာသဖြယ္ ဆုိးဆုိးရြားရြား ေျပာင္းလဲသြားေတာ့သည္။

ထုိေန႕က ပန္ဂ်ပ္ျပည္နယ္ ဗဟာဝါပါၿမဳိ႕မွ  အၾကမ္းဖက္ တုိက္ ဖ်က္ေရးခံုရံုုးက အသက္ ၃ဝ အရြယ္ ရာဇာကုိ တမန္ေတာ္မုိဟာမက္၊ သူ၏ဇနီးမ်ားႏွင့္ အျခားေဆြမ်ဳိးမ်ားအေပၚ ေစာ္ကားသည္ကုိ ေတြ႕ရွိရ သျဖင့္ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္က ရာဇာသည္ Facebook တြင္ မဟာမတ္အူစ္မန္ ဆုိသူတင္ထားသည့္ အစၥလာမ္ေရး ရာ စကားရည္လုပြဲတြင္ သူ၏အယူ အဆကုိ ဖြင့္ဟမိရာက အဖမ္းခံခဲ့ရ ျခင္းျဖစ္သည္။  ေနာက္ဆံုးတြင္ စကားရည္လုပြဲကုိ စတင္ဖန္တီးသူ မဟာမတ္အူစ္မန္သည္ အၾကမ္း ဖက္မႈတန္ျပန္တုိက္ခုိက္ေရး ေအးဂ်င့္ တစ္ဦးအျဖစ္ ေပၚထြက္လာေတာ့သည္။ ထို႕အတြက္ရာဇာ၏ အျဖစ္ သည္ အျပစ္ဒဏ္က်ေစရန္ တမင္ ေထာင္ဖမ္းခံလုိက္သလုိပင္။ ထုိစဥ္က ပါကစၥတန္မွ အၾကမ္းဖက္မႈ တန္ ျပန္တုိက္ခုိက္ေရးဌာနက ရာဇာ အပါအဝင္ ၁၅ ဦးခန္႔ကုိ ဖမ္ဆီးခဲ့သည္။

ပါကစၥတန္သည္ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ဘာသာေရးတင္းမာမႈမ်ား ပုိမုိမ်ားျပားလာသလုိ လူမႈမီဒီယာအေပၚ တြင္လည္း ယခင္ကထက္ ပုိ၍တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ ကုိင္တြယ္အေရးယူ လ်က္ရွိသည္။ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္က  အတည္ျပဳျပ႒ာန္းခဲ့ေသာ အီလက္ထေရာနစ္ ရာဇဝတ္မႈကာကြယ္တား ဆီးေရး အက္ဥပေဒကုိ ကုိင္တြယ္ကာ ဘာသာေရး၊ ႏုိင္ငံေရးရာမ်ားတြင္ အျမင္မတူသူမ်ားကုိ သံသယရွိလွ်င္ ရွိသလုိ အလြယ္တကူ ဖမ္းဆီးခြင့္ ရွာေဖြခြင့္ရေနသည္။

 ေမ ၂၃ တြင္ ပါကစၥတန္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး ေခ်ာက္ဒရီနီဆာအလီခန္းက လူမႈကြန္ရက္ေပၚတြင္ ဘုရား သခင္၏ အမည္နာမေတာ္ကို ေစာ္ကားသည့္ Post မ်ားကုိ ပိတ္ပစ္မည္ ဟု ႀကိမ္းဝါးခဲ့သည္။ မတ္လအတြင္းကလည္း Facebook ႏွင့္ Twitter ကုိ ႏုိင္ငံ၏ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကုိ ထိ ခုိက္ေစမည့္ပုိ႕စ္မ်ားအေပၚ ပယ္ဖ်က္ေပးရန္ ေတာင္းဆုိခဲ့သည္။

        Facebook သည္ လူႀကိဳက္မ်ားေသာ္လည္း ႏုိင္ငံအသီးသီးမွ အာဏာပုိင္တုိ႕၏ မ်က္မုန္းက်ဳိးျခင္းကုိ အႀကိမ္ႀကိမ္ခံေနရ၏။ ဆီးရီးယား၊ တ႐ုတ္၊ အီရန္ကဲ့သုိ႕ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ Facebook ကုိ တားျမစ္ပိတ္ပင္ သည္အထိ အမုန္းခံခဲ့ရသည္။ ထုိသုိ႔ ျဖစ္ရျခင္းကုိ  Facebook ၏ အား နည္းခ်က္မ်ားေၾကာင့္ေလာ၊ သံုးစြဲသူတုိ႕၏ စ႐ုိက္လကၡဏာဆုိးမ်ားေၾကာင့္ေလာဟု ဆန္းစစ္ၾကည့္လွ်င္ မုန္႔လံုးစကၠဴကပ္သလုိ လံုးခ်ာလည္လုိက္ကာ ျဖစ္ေနေတာ့မည္။

Facebook သံုးစြဲသူမ်ားအၾကား စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ထိခုိက္နစ္နာမႈမ်ားမွ အြန္လုိင္းစြဲေရာဂါအထိ ျဖစ္လာရ ျခင္း၏ အေၾကာင္းအရင္းခံမွာ သံုးစြဲသူမ်ားႏွင့္သာ သက္ဆုိင္သည္ဆုိလွ်င္ သက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံအသီးသီးက ေတာင္းဆုိခ်က္မ်ားကို မလိုက္ေလ်ာဘဲ ထိလြယ္ရွလြယ္သည့္ ျပႆနာမ်ားကို အျပည့္အဝ ဆင္ဆာျဖတ္ႏုိင္ျခင္း မရွိသည္ကလည္း Facebook ဘက္က အားနည္းခ်က္ဟု ဆုိႏုိင္ ေကာင္းပါ၏။

ထုိင္းႏုိင္ငံတြင္ ဇြန္လ၁ဝ ရက္ က ၃၄ ႏွစ္အရြယ္ ဝီခ်ိဳင္းအမည္ပါ ေသာ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးကို ဘုရင္မင္း ျမတ္ႏွင့္ ေတာ္ဝင္မိသားစုမ်ား၏ ဓာတ္ပံု၊ ဗီဒီယုိဖုိင္မ်ား Facebook တြင္ တင္ခဲ့သျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၃၅ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ထုိင္းႏုိင္ငံတြင္ ဘုရင္မင္းျမတ္ႏွင့္ေတာ္ဝင္မိသားစုတုိ႕၏ လံုၿခံဳေရး၊ ဂုဏ္ျဒပ္မ်ားကုိ  ကာကြယ္ေပးရန္အတြက္ ျပ႒ာန္းထားေသာ Lese-majeste law သည္ ထိရွလြယ္ေသာ ဥပေဒတစ္ရပ္ျဖစ္သလုိ ခ်ဳိးေဖာက္သူကုိ အျမင့္ဆံုးေထာင္ဒဏ္ ၁၅ ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏုိင္သည္ဟု ျပ႒ာန္းထားခဲ့သည္။

 ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္တြင္ အာဏာသိမ္းခဲ့ေသာ ထုိင္းစစ္အစိုးရက ေတာ္ဝင္မိသားစုကုိ ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒ ျဖင့္ လူေပါင္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ခန္႕ကုိ အမႈဖြင့္ခဲ့သည္။ ေမလအတြင္းကလည္း ထုိင္းအစုိးရက သူတုိ႔ ကန္႔သတ္ေတာင္းဆုိထားေသာ အခ်က္အလက္ကုိ ျဖတ္ေတာက္ျပင္ဆင္ ေပးျခင္းမရွိလွ်င္ ၤFacebook ကုိ ပိတ္ပစ္မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ထားသည္။ သုိ႔ေသာ္ Facebook က ဘာမွမတံု႕ျပန္၊ အာဏာပုိင္မ်ားကလည္း ယခုအခ်ိန္အထိ ပိတ္ခ်ျခင္း မရွိေပ။

Facebook သည္ ႏိုင္ငံတကာ အစုိးရအဖြဲ႕အစည္းမွ ေတာင္းဆုိသည့္ Content မ်ားအေပၚတြင္ အခါခပ္သိမ္း လ်စ္လ်ဴ႐ႈသည္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။  သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံအလုိက္ သီးျခားဆင္ဆာတည္းျဖတ္မႈ မ်ား ျပဳလုပ္ေပးခဲ့သည္။

ပမာအားျဖင့္ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လ ၁ ရက္တြင္ ႐ုရွားႏွင့္ပတ္ၿပီး “moskal” ဆုိသည့္ စကားလံုးသံုးေသာ Content မ်ားကုိ အလုိအေလ်ာက္ပိတ္ေပးခဲ့သည္။ ထုိ စကားလံုးသည္ ၁၇၂၁ ခုႏွစ္အထိ ႐ုရွားႏုိင္ငံသားမ်ားကုိ  ဗန္းစကားအျဖစ္ (Moskovia) ဟု ေခၚဆိုသံုးႏႈန္း ခဲ့သည့္စကားလံုးျဖစ္ၿပီး ယခုအတိုေကာက္အျဖစ္ ထပ္မံသံုးစြဲလာရာ ပယ္ဖ်က္ခုိင္းသျဖင့္ သက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံအလုိက် လုပ္ကုိင္ေပးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

Facebook သည္လက္ရွိအခ်ိန္ အထိသံုးစြဲသူေပါင္း သန္းႏွစ္ေထာင္နီးပါးရွိၿပီး ႏုိင္ငံတကာတြင္ ဘာသာစကားေပါင္း ၇ဝ ေက်ာ္ျဖင့္ လည္ပတ္ေနသည္။ ကမၻာအႏွံ႔အျပား လူမႈကြန္ရက္ေပၚတြင္ ေန႕စဥ္ႏွင့္အမွ် အမုန္းစကားျဖန္႕ေဝမႈမ်ား ထိန္းမႏုိင္ေလာက္ေအာင္ က်ယ္ျပန္႔လာေသာအခ်ိန္တြင္ “moskal” ကဲ့သုိ႕ ပိတ္ပစ္ရမည့္ စကားလံုးမ်ား စြာႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္ ေမလပုိ္င္းကပင္လွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ Facebook တြင္ ကုလားဆုိေသာ အသံုးအႏႈန္း သံုးထားသည့္ Post ပုိင္ရွင္၏ Account အခ်ဳိ႕ အပိတ္ခံခဲ့ရသည္။

ႏုိင္ငံတကာအလုိအရ အမုန္းစကားမ်ား တားဆီးရန္ဟူေသာဆႏၵကို လုိက္ေလ်ာရာမွ ကုလား အသံုးအႏႈန္းကုိ ပိတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

သုိ႔ေသာ္ ျမန္မာဘာသာတြင္ ကုလားအျပင္ ကုလားအုတ္၊ ကုလားထုိင္၊ ကုလားဖန္ထုိး...၊ ကုလားပဲ စေသာအသံုးအႏႈန္းမ်ားရွိေနသျဖင့္ ထုိအမည္မ်ားပါသည့္အရာမ်ား Facebook တင္ရန္အတြက္ ကုလားေနရာတြင္ အျခားတစ္ခုခု အစားထုိးရမည့္ သေဘာမ်ဳိးျဖစ္လာ၍ ေဝဖန္သူ၊ ရယ္ပြဲဖြဲ႕သူမ်ား ထြက္လာခဲ့ဖူးသည္။

 ေနာက္ပုိင္းတြင္ Facebook က ျမန္မာႏုိင္ငံထဲမွ NGO အခ်ဳိ႕ႏွင့္ လူမႈအသုိင္းအဝန္း အခ်ဳိ႔တုိ႔၏ အႀကံျပဳခ်က္ကုိ လက္ခံမိရာက ယင္းသုိ႕အမွားမ်ဳိးျပဳလုပ္မိေၾကာင္းေျပာကာ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခဲ့သည္ဟု ဒစ္ဂ်စ္တယ္မီဒီယာတစ္ခုျဖစ္ေသာ Mashable  တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

 ႏိုင္ငံတကာေရးရာမ်ားသာမက လူမ်ဳိးေရးမုန္တီးမႈ၊ ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္မႈမ်ား အမ်ဳိးမ်ဳိးႀကံဳေတြ႕ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ Facebook အတြက္ ယင္းသုိ႕ေသာ အမွားမ်ားရွိမည္မွာ မလြဲေပ။ သုိ႕ေသာ္ Facebook သည္ အမုန္းတုိက္ပြဲ စစ္ခင္းရာ အီလက္ထေရာနစ္စစ္ေျမျပင္တစ္ခု သဖြယ္ ျဖစ္လာသည္ကိုမူ မည္သုိ႕မွ် မတားဆီးႏုိင္ေတာ့ေပ။ အျမင္မတူ၊ ခံယူခ်က္မတူ၊ အႀကိဳက္မတူၾကသူမ်ားအၾကား အျပဳသေဘာထက္ အျပစ္ဖုိ႕အတင္းေျပာရန္ ပုိအားသန္ လာၾကသည္။

ယုတ္စြအဆံုး ျပည္တြင္းမွ ႏုိင္ငံေရးေလာကကို ေစာင္းငဲ့ၾကည့္လိုက္လွ်င္ပင္ အတုိက္အခံတုိ႔သည္ လက္ရွိက်င့္သံုး ေနသည့္ မူဝါဒထက္ ပုိမုိေကာင္းမြန္မည့္နည္းလမ္း၊ ပုိမုိ အဆင္ေျပေစမည့္ ေျဖရွင္းနည္းမ်ား ခင္းက်င္းေဖာ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ ႏုိင္ငံေရးနယ္ပယ္တြင္ က်င္လည္ကာ အနာဂတ္ႏုိင္ငံေတာ္အတြက္  အႀကံေကာင္းဥာဏ္ေကာင္းမ်ားျဖင့္ တုိင္း ျပည္ေကာင္းရန္ တစ္ဖက္တစ္လမ္းမွ ႀကံေဆာင္ရမည့္အစား၊ လူမႈမီဒီယာ တြင္ လူၿပိန္းႀကိဳက္ ႐ႈတ္ခ်ျပစ္တင္မႈမ်ား လႈိင္လႈိင္သံုးကာ အရာရာတြင္ကဖ်က္ယဖ်က္လုပ္ရန္သာ ခံတြင္း ေတြ႕လာၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ဆုိလွ်င္ ဘာသာေရးကုိ အညႇာလြယ္ေသာ လက္နက္သဖြယ္အသံုးခ်ရန္ အား သန္ေနၾကသည္။

 ေနာက္ဆံုးတြင္ Facebook မွ ေဝဖန္ေရး Comment မ်ားတြင္ ဘက္မတူၾကသူမ်ားအၾကား အၿပိဳင္အဆုိင္ ဆဲေရးတုိင္းထြာျခင္းကုိ ၿမိဳင္ၿမိဳင္ဆုိင္ဆုိင္ႀကီး ျပဳလုပ္ေနသည္မွာ အယုတၲ အနတၲက်မ္းတစ္ေစာင္ ထြက္လာႏုိင္ရန္အတြက္ အၿပိဳင္အဆုိင္ ဝုိင္းဝန္းျပဳစုေနၾကသည့္အလား ထင္မွား ရေလာက္ေအာင္ပင္ ႏႈတ္သီးေကာင္းလွ်ာပါး ျဖစ္လာၾကသည္။ မူလက အမုန္းမီးလွ်ံအေပၚ အသစ္ထပ္ေပၚ လာေသာ နာၾကည္းမႈေလာင္စာက ႏုိင္ငံေရးအပူလံုးကုိ ပုိႀကီးလာေစရန္္ အခ်ိန္ျပည့္ မီးၿမိႇဳက္ေန၏။ လူမႈမီဒီယာသည္ အနိ႒ာ႐ံုမ်ား၊ ၾကမ္းတမ္းေသာ စကားလံုးမ်ားျဖင့္ တစ္ ရက္ၿပီးတစ္ရက္ သက္ဆုိးဆက္ေန သလုိ ျဖစ္လာေတာ့သည္။ 

 လူမႈမီဒီယာသည္ အသံုးရလြယ္၊ ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈျမန္ဆန္လြန္းသျဖင့္ အၾကမ္းဖက္သမားတုိ႕၏ သတင္းထုတ္ျပန္ရာ၊ လႈံ႕ေဆာ္ရာ ေနရာတစ္ခုစကတည္းက ျဖစ္လာခဲ့ျပန္သည္။ အစြန္း ေရာက္အၾကမ္းဖက္အုပ္စုမ်ားအနက္ အယ္ကိုင္ဒါသည္ အင္တာ နက္ကို အေစာဆံုး သံုးခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုးမွေပၚထြက္လာၿပီး အင္အားအႀကီးဆံုးျဖစ္လာသည့္ ISIS သည္လည္း လူမႈမီဒီယာကုိ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳခ်ကာ ၿခိမ္းေျခာက္၊ ေခါင္းျဖတ္သည့္ ဗီဒီယုိဖုိင္မ်ားကုိ ျဖန္႕ေဝခဲ့ၾကသည္။

 ဤေနရာတြင္ ၂ဝ၁၃ မွ စတင္ကာ သံုးစြဲသူမ်ားကုိ ဗီဒီယုိဖုိင္မ်ား လြတ္လပ္စြာတင္ခြင့္၊ ျဖန္႕ေဝခြင့္ျပဳ ထားေသာ ၤေခနဘသသု သည္လည္း မ်ားစြာ အေဝဖန္ခံခဲ့ရသည္။ ဗီဒီယုိဖုိင္မ်ား မရမီ ဓာတ္ပံုသာတင္ႏုိင္ သည့္ အခ်ိန္ကတည္းက လူ႕အခြင့္ အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ရာေရာက္သည့္ ပံုမ်ားႏွင့္ အျခားေသာ ရာဇဝတ္မႈ ခ်ဳိးေဖာက္သည့္ပံုမ်ား ျပစ္တင္ေဝဖန္ခံခဲ့ ရေသာ Facebook သည္ ဗီဒီယုိမွ တစ္ဆင့္ Live က႑အထိ တုိးျမႇင့္လိုက္သည့္အခါ တစ္ခ်ိန္က ေတြးမထင္ထားခဲ့ေသာ ျဖစ္ရပ္ဆုိးမ်ားစြာ ထြက္ေပၚလာေတာ့သည္။

၂ဝ၁၇ ဧၿပီလ ၁၆ရက္က အေမရိကန္ႏုိင္ငံ ကလိဗ္လန္းတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လူသတ္မႈ Facebook တင္သည့္ျဖစ္ရပ္မွာ တစ္ကမၻာလံုး ထိတ္လန္႕ခဲ့ၾကသည္။ ထုိစဥ္က လူသတ္သမား စတိဗ္စတီဗန္သည္ အသက္ ၇၄ ႏွစ္အရြယ္ ေရာဘက္ေဂၚဒြင္ဆုိသည့္ အဘုိးအုိတစ္ဦးကုိ ေသနတ္ျဖင့္ ပစ္သတ္သည္မ်ား ဗီဒီယုိအျဖစ္ကုိယ္တိုင္ ႐ုိက္ကူးကာ Facebook တြင္ ျပသခဲ့သည္။  ေသ နတ္သမားသည္ အဘုိးအုိႏွင့္ မည္ သည့္ရန္ၿငိဳး ရန္စမွမရွိဘဲ သူသတ္မည့္သားေကာင္ကုိ ကစားစရာသဖြယ္ က်ပန္းသေဘာမ်ဳိးထားကာ ေရြးခ်ယ္ခဲ့၏။ ယင္းဗီဒီယုိကုိ Facebook မွ ဖ်က္ခ်ႏုိင္ျခင္းမျပဳမီ ႏွစ္နာရီ ေက်ာ္ခန္႕ ထပ္ကာထပ္ကာ ထုတ္လႊင့္ေနခဲ့သည္။

ကလိဗ္လန္းရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ႏုိင္ငံအႏွံ႕ ပုိက္စိပ္တုိက္ၿပီး စနစ္တက်လုိက္လံရွာေဖြကာ ဖမ္းဆီးႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ အခင္းျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ရက္အၾကာတြင္ လူသတ္သမားစတိဗ္သည္ ပင္ဆယ္ေဗးနီးယား ျပည္နယ္တြင္ မိမိကုိယ္ကုိယ္ ေသနတ္ျဖင့္ ပစ္ကာ အဆံုးစီရင္သြားသည္။ စတိဗ္၏ ေနာက္ေၾကာင္းကုိ ရွာေဖြၾကည့္သည့္အခါ သူသည္ အြန္လုိင္းတြင္ လူစိတ္ဝင္စားမႈရရွိ ရန္အတြက္ ဥပေဒႏွင့္မကင္းသည့္ ကိစၥမ်ားက်ဴးလြန္ၿပီးတုိင္း ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကုိ လူမႈမီဒီယာမွ တင္ခဲ့ေလ့ ရွိသည္ကုိ ေတြ႕ၾကရသည္။

အလားတူပင္ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္က လည္း ဘက္စတာ လီဖလန္နာဂန္ (ခ) ဘ႐ုိက္ဝီလွ်ံ ဆိုသူႏွင့္ အတူ အလုပ္လုပ္ခဲ့သူ ႏွစ္ဦးကုိသတ္ၿပီး ကုိယ္တုိင္ဗီီဒီယုိ႐ုိက္ကာ Twitter ေပၚတင္ခဲ့ဖူးသည္။

အတိတ္ျဖစ္ရပ္မ်ားကို ျပန္ငဲ့ၾကည့္လွ်င္ ရာဇဝတ္မႈ က်ဴးလြန္သူမ်ားထဲမွ အခ်ဳိ႕သည္ လူစိတ္ဝင္စားမႈ ရွိေစလုိသည့္ အခါမ်ဳိးတြင္အေလာင္းကုိ အပုိင္းပုိင္းျဖတ္ကာ လူျမင္ကြင္းတြင္ ပစ္ခ်ခဲ့ျခင္း၊ နံရံ၌ေသြးမ်ားျဖင့္ စာေရးသားခဲ့ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ နာမည္ဆုိးႏွင့္ ေက်ာ္မည္ကုိ သိေသာ္လည္း လူသိထင္ရွားခ်င္သည့္ စိတ္ကဦးေဆာင္လုိက္ေသာအခါ  ထုိသုိ႕ေသာ လုပ္ ရပ္မ်ဳိးကို အပုိေဆာင္း က်ဴးလြန္ၾကသည္ကမ်ားသည္။ သုိ႕ေသာ္လည္း လူမႈမီဒီယာ ထြန္းကားလာသည့္ အခ်ိန္ေလာက္ လက္လြန္ေျခလြန္ျဖစ္ရပ္မ်ား သိပ္မမ်ားျပားခဲ့သလုိ အ ခ်ိန္တုိအတြင္း ကမၻာအႏွံ႕ျပန္႕ေအာင္ က်ဴးလြန္သူ ကုိယ္တုိင္ လွစ္ဟျပႏုိင္ ျခင္းလည္း မရွိခဲ့ေပ။

ဖေလာရီတာတကၠသုိလ္ ရာဇဝတ္မႈဆုိင္ရာဌာနမွ ပါေမာကၡေရးဆူရက္က လူမႈမီဒီယာမ်ားေပၚမွ လူသတ္႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈမ်ားကုိ ''ပါေဖာမင့္လုပ္ေသာရာဇဝတ္မႈမ်ား''ဟု အမည္တပ္ကာ သူ၏ စုိးရိမ္မႈကုိ ဖြင့္ဟေျပာဆုိခဲ့ဖူးသည္။

သူ၏ အဆုိအတုိင္းပင္ ယခင္ေခတ္ကာလမ်ားတြင္ ယင္းသုိ႕ေသာျဖစ္ရပ္မ်ားသည္ အၾကမ္းဖက္သမား မ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေရး အစြန္းေရာက္ သမားမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည့္ အေလ့အထ တစ္ခု ျဖစ္ေသာ္လည္း မ်က္ေမွာက္ကာလ အြန္လုိင္းေပၚမွ လူသတ္မႈ ျဖစ္ရပ္မွန္႐ုိက္ခ်က္မ်ားတြင္ က်ဴး လြန္သူသည္ လက္နက္ကုိင္အုပ္စုကလည္းမဟုတ္၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္လည္းထဲထဲဝင္ဝင္ ပတ္သတ္သူမ်ား မဟုတ္ဘဲ ထင္ေပၚလုိစိတ္သက္သက္ျဖင့္ ေသြးေအးေအး လုပ္ေနၾကသည္မွာ ႀကီးမားသည့္ အႏၲရာယ္တစ္ရပ္ အမွန္ပင္ျဖစ္ေန၏။ ထုိထက္ပုိ၍ စုိး ထိတ္ဖြယ္ေကာင္းသည္မွာ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္က ရာဇဝတ္မႈဆုိင္ရာ စူးစမ္းေလ့လာမႈမ်ားအရ လူအမ်ားကုိအစုလုိက္ အၿပံဳလုိက္သတ္ျဖတ္သည့္ အစဥ္လုိက္ လူသတ္သမားမ်ား၏ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာကုိ စူစမ္းေလ့လာ ၾကည့္သည့္အခါ တုိက္ခုိက္သူသည္ ထင္ေပၚလုိစိတ္ႏွင့္ သူ႕အေပၚလူအမ်ားက စိတ္ဝင္စားေစရန္ ရည္ ရြယ္ရင္းျဖစ္သည္ကုိ ေၾကာက္လန္႔ ဖြယ္ ေတြ႕ရွိထားၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

 ကလိဗ္လန္းမွ အဘုိးအုိ အသတ္ခံရသည့္ ျဖစ္ရပ္အတြက္Facebook မွ စီအီးအုိမာ့ခ္ဇူကာဘက္က ''ကြၽန္ေတာ္တုိ႕ အေနနဲ႕ အခုတစ္ပတ္မွာျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ကလိဗ္လန္းက ေၾကကြဲဖြယ္ျဖစ္ရပ္ကုိ အမွတ္ရေနမွာပါ။ Facebook အတြက္ ဒီေနရာမွာ လုပ္စရာ အမ်ားႀကီးရွိေနပါ တယ္။ ...ဒီလုိ ေၾကကြဲဖြယ္ ျဖစ္ရပ္ေတြ ကာကြယ္တာဆီးႏုိင္ဖုိ႕လုပ္ေဆာင္သြားပါ့မယ္'' ဟု ဝမ္း နည္းစကားဆုိခဲ့သည္။

သုိ႔ေသာ္ ယေန႕ေခတ္တြင္ လူတုိ႔သည္ အနိ႒ာ႐ုံကုိ ႏွစ္သက္သူအမ်ားအျပား ရွိေနသလားဟု ထင္ရေလာက္ေအာင္ Facebook, Twitter အပါအဝင္ လူမႈမီဒီယာမ်ားသည္ အ႐ုိင္းဆန္ေသာဝါဒဆုိး လႊမ္းမုိးေနသည့္ အႏၲရာယ္ေတာအုပ္သဖြယ္ ျဖစ္ေနသလား မဆုိႏုိင္ေပ။ က်ဴးလြန္သူအေပၚ  ၾကည့္႐ႈသူမ်ားကလည္း ေဖ်ာ္ေျဖေရးသက္သက္သဖြယ္ ႐ႈျမင္ၾကသည္မွာ ရက္စက္ရာက်သည္ဟု ဆုိလွ်င္လြန္အံ့မထင္။  ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားက လက္ရဲဇက္ရဲႏုိင္လွသလုိ တင္လုိက္သမွ် ပုိ႕စ္အေပၚတြင္ ေသြးေအးေအးျဖင့္ တစိမ့္စိမ့္ၾကည့္ႏုိင္ရက္အားၾကသည္။ လူတစ္ေယာက္ ထိခုိက္နာက်င္၊ အသက္ဆံုး ႐ံႈးမည့္အေရးကုိ တစ္ခ်က္မွ် ဖုန္းေကာက္ကုိင္ကာ သတင္းေပးရန္ပင္ ေမ့ေလ်ာ့ေနသည္က တစ္နည္းတစ္လမ္း အားေပးအားေျမႇာက္ျပဳသလုိ ျဖစ္ေနေတာ့သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ မတ္လက ရွီကာဂုိတြင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္႔ အုပ္စုဖြဲ႕ အဓမၼျပဳက်င့္ခဲ့ေသာ ျဖစ္ရပ္က သက္ ေသခံလ်က္ရွိသည္။ ထုိစဥ္က အသက္ ၁၅ႏွစ္အရြယ္ မိန္းကေလးတစ္ဦးကုိ အုပ္စုလုိက္ အဓမၼျပဳက်င့္သူမ်ားက Facebook Live အျဖစ္ တစ္ခ်ိန္တည္း ျပသေနသည္ကို အြန္လုိင္းတြင္ လူေပါင္း ဒါဇင္ႏွင့္ခ်ီကာ ၾကည့္႐ႈေနခဲ့ၾကသည္။ သုိ႕ေသာ္လည္း မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကမွ် သတင္းေပး ကူညီျခင္းမျပဳသည္ကုိ အံ့ၾသဖြယ္ေတြ႕ခဲ့ၾကသည္။

Facebook Live က႑ကုိ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ စတင္ခဲ့သည္။ သုိ႕ေသာ္ ထုိစဥ္က နာမည္ေက်ာ္ အႏုပညာရွင္မ်ားအပါအဝင္ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားသူမ်ားအတြက္ စမ္းသပ္သံုးစြဲခြင့္ျပဳျခင္းသေဘာမ်ဳိးသာရွိခဲ့သည္။ ၂ဝ၁၆ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ေရာက္သည့္အခါ Facebook User  အားလံုး သံုးစြဲခြင့္ျပဳလုိက္ရာ တစ္ကမၻာလံုး အႀကိဳက္ေတြ႕ခဲ့ၾကသည္။           

User မ်ားက အစတြင္ Live က႑ကုိ  အပန္းေျဖခရီးထြက္ခ်ိန္၊ ပါတီပြဲက်င္းပခ်ိန္၊ စင္တင္ေဖ်ာ္ေျဖပြဲ တစ္ခုခု ေရာက္ခ်ိန္တုိ႕တြင္ စတင္အသံုးျပဳခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ အိမ္ေထာင္ေရး အ႐ႈပ္အရွင္းမ်ားကုိ လူသိရွင္ၾကားရင္ဖြင့္ရန္အထိ အသံုးျပဳလာၾကသည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ ရာဇဝတ္မႈမ်ား ခ်ျပရာ ေနရာအထိ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီ။     

ထုိ႕အတြက္ Facebook Live တြင္ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ထိခုိက္ နာက်င္ေစမည့္ လုပ္ရပ္မ်ား လႊင့္ေနခ်ိန္တြင္ လက္မလြန္မီ အခ်ိန္မီတားဆီးႏုိင္ရန္အတြက္ ပူးေပါင္းအကူအညီေပးရန္ လႈံ႔ေဆာ္မႈမ်ား ရွိလာရသည္။ ထူးျခားျဖစ္စဥ္မ်ား Facebook Live တြင္တက္လာခ်ိန္တြင္ ၁၉၉ သုိ႕ဖုန္းဆက္ရန္၊ အခင္းျဖစ္ပြားရာ ေနရာတြင္ျမင္ေတြ႕ရသည့္ အမွတ္အသားမ်ား စ႐ုိက္ လကၡဏာမ်ား ေသေသခ်ာခ်ာၾကည့္႐ႈမွတ္သားထားရန္၊ Facebook  တာဝန္ရွိသူမ်ား သတိျပဳႏုိင္ရန္ Report ထုရန္၊  မိမိဖုန္းတြင္ Record လုပ္ထားရန္ စသည့္အခ်က္မ်ားကုိ လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ သားေကာင္ျဖစ္မည့္ သူမ်ား၏ ကံၾကမၼာဆုိးကုိ အထိုက္အေလ်ာက္ ကူညီရာေရာက္ပါလိမ့္မည္။

ထုိ႕ျပင္ တက္လာသည့္ live မ်ားကုိ မေဝငွရန္လည္း လုိအပ္ပါလိမ့္မည္။ ထုိသုိ႕ေသာ လုပ္ရပ္ဆုိး မ်ားသည္ လူသိနည္းသည္ကုိ သိလာလွ်င္ နာမည္ဆုိးျဖင့္ ထင္ေပၚခ်င္သူတုိ႕ လုပ္ရပ္ အထုိက္အေလ်ာက္ သက္သာသြားပါလိမ့္မည္။

၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း ေသနတ္ျဖင့္ ပစ္သတ္ျခင္း၊ အဓမၼျပဳက်င့္ျခင္း၊ ႏွိပ္စက္ျခင္း၊ ကေလးသူငယ္မ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္ျခင္း၊ အဆံုးစီရင္ျခင္း စေသာအမႈေပါင္း ၄၅မႈအထိ Facebook Live တင္ခဲ့ျခင္းကုိ ၾကည့္လွ်င္ ႏွစ္သက္သူမ်ားသလုိ က်ဴးလြန္သူတုိ႕ သေဘာေတြ႕ သလုိ ျဖစ္ေနခဲ့သည္။ တစ္လလွ်င္ ေလးမႈမွ်အထိ ျဖစ္ေနသည့္ သေဘာပင္။

ယခုႏွစ္ေမလတြင္ စီအီးအုိမာ့ခ္ဇူကာဘက္က Facebook ေပၚက မလုိလားအပ္သည့္ ဖုိင္မ်ားေစာင့္ၾကည့္ရန္အတြက္ လူသံုးေထာင္ ထပ္မံတုိးခ်ဲ႕ခန္႕အပ္ခဲ့သည္။ ကမၻာအႏွံ႕မွ အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္ ရာဇဝတ္ မႈမ်ားကုိ ကာကြယ္ရန္ မူလက ဖြဲ႕စည္းထားေသာ အဖြဲ႕ဝင္ ၄ဝဝဝ အျပင္ လူအင္အား ထပ္မံ ျဖည့္တင္း လုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂ဝ၁၇ ဇြန္လ ၂၈ရက္တြင္ တကမၻာလံုးတြင္ Facebook သံုးစြဲသူေပါင္း ႏွစ္ဘီလီယံ ရွိသြားၿပီဟု ဇူကာဘက္က ဝမ္းသာ အားရ ေၾကညာခဲ့သည္။

သံုးစြဲသူမ်ားျပားလာျခင္းက ႀကီးမားသည့္ေအာင္ျမင္မႈျဖစ္သလုိ အႏၲရာယ္ပုိမ်ားလာ သည္ဟုလည္းဆုိႏုိင္သည္။ ထုိ႕အတြက္ လူမႈမီဒီယာမ်ား စုေပါင္းကာ အၾကမ္းဖက္တားဆီးႏုိင္ရန္ ဗႈ နည္းဗ်ဴဟာကုိပါ အသံုးျပဳကာ ႀကိဳတင္တားဆီးႏုိင္ရန္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား စတင္ေနၿပီဟု သိရသည္။ သုိ႕ေသာ္လည္း open source online စနစ္ေပၚမွ လက္သည္တရားခံတစ္ဦးဦးသည္ ေနာက္ဆံုးတြင္ ေျခရာေဖ်ာက္ရန္ မလြယ္ကူဟုဆုိႏုိင္ေသာ္လည္း သူ၏ဥာဥ္ဆုိးျဖင့္ အြန္လုိင္းတင္လုိက္မည့္အရာ တစ္ခုကုိ အျခားမည္သူမွ မၾကည့္ႏုိင္ ေသးမီ ၤေခနဘသသု အပါအဝင္ လူမူ မီဒီယာ တစ္ခုခုက အခ်ိန္မီဟန္႔တားႏုိင္မည္ဆုိသည္မွာ မျဖစ္ႏုိင္ေသာ အရာျဖစ္ေနဆဲပင္။

ထို႕အတြက္ နည္းပညာတီထြင္ ႀကံဆသူမ်ား၏ ပုိမုိေကာင္းမြန္ေသာ အစြမ္းအစႏွင့္ သံုးစြဲသူမ်ား၏ ပုိမုိ က်င္လည္ေသာ အေလ့အထတုိ႕၏ လြန္ဆြဲပြဲႀကီးမွာလည္း အႏၲရာယ္ ေတာအုပ္ လူမႈမီဒီယာတြင္ ဆက္ လက္ရွိေနလိမ့္ဦးမည္ ျဖစ္သည္။

 

ေက်ာ္စည္သူ (သုနႏၵေခတ္)

Ref:

(1) Pakistan: man sentenced to death for blasphemy on Facebook

(2) Murder on Facebook spotlights rise of ‘performance crime’ phenomenon on social media

(3)    Chicago was gang-raped on Facebook Live,

ေက်ာ္စည္သူ (သုနႏၵေခတ္)
 
Untitled Document
No comments yet...be the first to comment
  Name :  (required)
  Email :  (will not be published) (required)
  Comment :
 
Email: [email protected] Copyright 2004 Zaygwet Journal. All rights reserved.
Powered By eTrade Myanmar Co., Ltd.